zondag 11 augustus 2013

Historisch Centrum in het weeshuiscomplex?

Het Historisch Centrum Overijssel in een 'nieuw' pand (4)
Het Historisch Centrum Overijssel in een 'nieuw' pand (4)
Een van de alternatieven die werd aangedragen is een breed gedragen Historisch Centrum in het oude weeshuiscomplex. Ik heb respect voor het feit dat dhr. Abels desgevraagd met een alternatief kwam voor een hotel en een alternatieve invulling (1) wist te geven voor het gebruik van het oude Weeshuiscomplex.
Een indrukwekkend staaltje denkwerk waar alles en iedereen die ook maar iets met geschiedenis in Gouda van doen heeft bij betrokken zou moeten worden.

Er zijn in Nederland meerdere Historische Centra. Veel van deze Centra zijn niet specifiek op 1 stad gericht en degene die dat in het verleden wel waren bieden nu ook streekinformatie. Er zitten een aantal van deze RHC's (Regionaal Historisch Centrum) in zeer mooie oude panden, maar er dient ook gezegd te worden dat de RHC's van bijvoorbeeld Overijssel, Regio Eindhoven en Utrecht Zuidoost in zeer moderne gebouwen zitten. Juist om zoveel mogelijk bezoekers te trekken en om deze gebouwen zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen.

Hoe toegankelijk is het weeshuiscomplex eigenlijk. Stopt er een bus voor de deur, kunnen er rolstoelen in?
Wat in het plan voor een Historisch Centrum Gouda mist is een doordenkertje. Als het lukt en alle betrokken partijen worden in het oude Weeshuiscomplex gehuisvest, dan betekent dat het volgende:

1.   De publieksdiensten van het Streekarchief zullen niet samen gaan werken met de Bibliotheek
2.  De drukkerswerkplaats zal ook niet mee gaan naar de Bibliotheek, waardoor de bibliotheek eigenlijk geïsoleerd komt te staan (en dat kan niet de bedoeling zijn)
3. Het huidige onderkomen van de VVV komt leeg te staan
4. Het huidige onderkomen van de Archeologische vereniging Golda komt leeg te staan
5. De activiteiten van de Historische vereniging die Goude verlaten het Stadhuis.
6. De cursussen Goudologie verlaten het Stadhuis (monumentenruil)
7. Een historisch centrum trekt betalende bezoekers weg bij het MuseumGouda

Het vertrek van veel van deze partijen vanuit hun huidige onderkomen naar een Historisch Centrum heeft tot gevolg dat de achtergelaten onderkomens (vaak ook monumenten) leeg komen te staan. Je vervangt dan dus het ene gat met het andere. Of mogen deze achtergelaten monumenten wel worden verkocht?
Er wordt ook voorgesteld om een groot deel van de voor ogen staande activiteiten in de Chocoladefabriek zoals de publieksfunctie van het Streekarchief en de Drukkerswerkplaats onder te brengen in het Weeshuiscomplex. Dit is eigenlijk een Status Quo, maar dan zonder Bibliotheek. Dat kan niet helemaal de bedoeling zijn.

De Goudse Librije kan ook mooi en prima worden tentoongesteld in het pand van de Bibliotheek en het Streekarchief op Klein Amerika 20. Wat is nou een betere plaats voor waardevolle oude boeken, dan bij nieuwe boeken.

En in het hele plan zou de gemeente eigenaar blijven van het complex en de boel verhuren aan de vele kleine clubs in het Historisch Centrum? Er moet dan ingrijpend worden verbouwd om alle BackOffice taken en kantoren ook in het pand plaats te laten nemen. 

Voordat ik beticht ga worden van het über-Goudse: "Je bent overal tegen, maar waar ben je eigenlijk voor?" het volgende: een Hotel is een goed idee mits zonder het parkeerplan (sterker nog , een hotel past prima bij de geschiedenis van het pand. Dan slapen er tenminste weer mensen in net als de periode vanaf 1642), een extra Museum is ook een goed idee (de depots van MuseumGouda zijn erg vol), één of meerdere restaurants er in huisvesten is een goed idee (zie de Kazerne in Woerden (2)) en een Historisch Centrum is ook een goed idee. 

Ik kan me achter het plan voor een Historisch Centrum scharen als de gehele goegemeente die nu vindt dat er een Historisch Centrum moet komen hun portemonnee trekt en het pand zelf koopt. Je kunt het Crowdsourcen of je kunt aandelen verkopen…

Als er een aantal mecenassen (net als in 1642 gegoede burgerij en leden van de kerk) gevonden worden die bereid zijn aan dit plan mee te werken, dan denk ik dat zelfs 'Het Magistraat (3)' in de persoon van Wethouder Bergman bereid is om een bod te accepteren! 

zaterdag 10 augustus 2013

Parkeren bij het Weeshuiscomplex?

Groeneweg
Driehonderd extra verkeersbewegingen door de Groeneweg? (5)

WOB-verzoek
Ergens eind 2014 staat het prachtige weeshuiscomplex op de Spieringstraat en het pand van het Streekarchief op de Groeneweg in Gouda leeg. De Bibliotheek, Lunchroom Zoet en Zalig en de publieke functie van het Streekarchief zullen er dan geen gebruik meer van maken… Dat is jammer, maar gezien de ontwikkelingen vandaag de dag is het ook heel begrijpelijk. Lees "Hotel in het Weeshuiscomplex? (1)" waarom dat zo is. 

Het hele complex is op het moment eigendom van de gemeente Gouda (van ons allemaal dus) en diezelfde gemeente heeft dus een hele grote verantwoordelijkheid om er voor te zorgen dat er consciëntieus wordt omgegaan met de panden en met het toekomstig gebruik er van. Dat is een zware taak, waar eigenlijk iedereen in de hele stad wat over zou mogen vinden. 

Voor wat betreft dit inspraakrecht trekt Historicus Paul Abels zeer terecht aan de bel. Hij diende een WOB (Wet Openbaarheid van Bestuur) verzoek in bij de gemeente om er achter te komen of er geen oneigenlijke deals worden gesloten waar de betrokken Gouwenaar de dupe van zou kunnen worden. (2) 
Dit deed hij naar aanleiding van een bericht in de krant van Gouda van 2 augustus jongstleden. Daarin stond: "Twee maanden geleden verlengden Jan de Jong en wethouder Daphne Bergman van de gemeente Gouda een vorig jaar september gesloten intentieovereenkomst voor de uitvoering van deze plannen. Uit de overeenkomst blijkt dat de gemeente de projectontwikkelaar het eerste recht geeft op aankoop van de panden, om er een luxe horecagelegenheid te vestigen." 

En vooral dat stuk rechtvaardigt een WOB-verzoek. Met het verbouwen van een monument en het gereed maken voor een hotel is erg veel geld gemoeid. Zo veel geld dat er nooit of te nimmer sprake kan zijn van deze ogenschijnlijk 'enkelvoudige onderhandse' afspraak. Als de gemeente een pand wil verkopen om deze door een derde partij te laten ontwikkelen zou je in ieder geval verwachten dat meerdere partijen de mogelijkheid krijgen om op het pand te bieden. Zo voorkom je ook dat het hele complex voor een prikkie wordt verkocht en kan je partijen tegen elkaar op laten bieden. En als het gaat om een pand met zo'n groot historisch belang voor de stad, verwacht je in ieder geval dat de Gouwenaar er over mee mag beslissen. Misschien weet u nog dat we ook mochten meebeslissen over het uiterlijk van het Huis van de Stad… 
De vragen die vanuit het WOB-verzoek beantwoord dienen te worden zijn: 
  1. Zit er discrepantie tussen hetgeen de gemeente in het openbaar heeft gecommuniceerd over dit beleid en wat er achter de schermen is besproken, vastgelegd, overwogen etc.?
  2. Heeft de gemeente, in het bijzonder de verantwoordelijke wethouder mw. Bergman, voldoende rekening gehouden met de bezwaren vanuit de Goudse burgers en in welke mate heeft zij deze ook aan bod laten komen?
  3. Welke alternatieven zijn er ter tafel gekomen en met welke redenen zijn deze terzijde geschoven?
  4. Wat is de invloed geweest van met name de bibliotheek op de afstoting van het Weeshuiscomplex en hoe zwaar heeft het archief– en librijenbelang meegewogen?
  5. Welke afspraken zijn er gemaakt over het openbaar toegankelijk houden van (delen) van genoemde monumenten?
  6. Welke contractuele afspraken zijn er gemaakt over het gebruik van de monumenten door de gemeente (met name voor het stadhuis, bijvoorbeeld voor representatieve ontvangen, Kaarsjesavond) en wat moet de gemeente daarvoor betalen?
  7. Welke speciale andere afspraken zijn er gemaakt met de huurders en (potentiële) kopers van de monumenten wat betreft doorverkoop, onderverhuur etc.?
  8. In hoeverre wordt bij de herbestem­ming rekening gehouden met belangen van omwonenden, gebruikers van de monumenten en andere belanghebbenden?
  9. Wat is het lot van de Jeruzalemkapel na de afstoting van het Weeshuis?
  10. Wie zijn de hoofdrolspelers in het dossier.
 Ik ben dus ook erg nieuwsgierig naar de antwoorden op de vragen die Paul Abels in zijn WOB verzoek stelt.

Parkeergarage
Een niet te onderschatten struikelblok in het hele plan voor een hotel in het weeshuiscomplex is de parkeergarage. Wederom volgens de Krant van Gouda: "Omdat de panden deels rijksmonumenten deels gemeentelijke monument zijn, moet er voorzichtig worden verbouwd. Onder het gebied liggen ook veel archeologische resten. Het is archeologisch monument. Dat maakt de gewenste bouw van een parkeergarage in het gebied ingewikkeld. Voor de ontwikkelaar is zo’n garage voor auto’s van gasten uitgangspunt. Parkeren op eigen terrein is voor een vijfsterren hotel “een must”, aldus De Jong. Voor de gemeente is de bouw van een ondergrondse parkeergarage ondanks het archeologische belang geen breekpunt. Wel moet die worden gebouwd met behoud van de belangrijke geschiedenis onder de grond." Jammer voor de ontwikkelaar, maar dit is niet helemaal in lijn met het verdrag van Malta (3)… 
Dan wil ik even in herinnering geven de vele plannen die er waren voor de herontwikkeling van de Rozendaal en de Paradijs waar ook de eis werd gesteld van een ondergrondse parkeergarage, die er vervolgens niet kwam, omdat het daar niet mogelijk bleek. Als het al niet mogelijk is op een onooglijk stukje Gouda tussen de Wilhelminastraat en de Paradijs, waarom zou het op het terrein van het Streekarchief aan de Groeneweg dan wel lukken. 

Maar zou het eventueel wel lukken, dan is er berekend dat er zo'n 300 extra verkeersbewegingen per dag op de Groeneweg met zich mee brengt. Voor wie wel eens een kind naar de Casimirschool heeft gebracht of gehaald; u kunt zich er waarschijnlijk wel een voorstelling bij maken wat dit betekent.
Het ziet er naar uit dat onze Wethouder voor Parkeren (die een voorstander is van een autoluwe binnenstad)  en onze Wethouder voor Cultuur (die het hotel een warm hart toedraagt.) hier eens flink over moeten discussiëren…

Persoonlijk vind ik een Hotel géén slecht idee. Een parkeergarage op die plek in de historische binnenstad lijkt me wel een slecht idee. Er zijn echter voldoende alternatieven voor het parkeren te bedenken. Want waarom zou ik als burger de binnenstad worden uitgejaagd met mijn auto en moet een hotelgast op het terrein parkeren.

Een 5-sterrenhotel zou toch minimaal moeten beschikken over "Valet Parking (4)". Een afspraak met de nog niet zo goed renderende parkeergarage op het Bolwerk is zo gemaakt! 

vrijdag 9 augustus 2013

Hotel in het oude weeshuiscomplex?

bitw-book-bed-who-says-books-are-just-for-reading(6)

Er is iemand in Gouda begonnen met een actie "Red het Weeshuis".

En natuurlijk ben ik voor het "Redden" van het Weeshuis… als er iets te redden viel. Het Weeshuis is namelijk helemaal niet in gevaar.

Vooraf… De Bibliotheek verhuist. De Bibliotheek van Gouda moet fors bezuinigen (1). Ze moeten van meerdere panden naar 1 pand en dus noodgedwongen van 4500m2 naar ongeveer 2500m2. Dat is een forse vermindering. Dat betekent dus dat ze alle activiteiten in een enkel pand moeten centreren. Het is natuurlijk fijn als dat pand in de buurt van de binnenstad (lekker centraal) zou staan en als het alle activiteiten die een bibliotheek voor de stad zou kunnen betekenen zou kunnen huisvesten. De ruimte die daarvoor nodig is, is niet in het huidige pand (het oude weeshuis op de Spieringstraat) te realiseren. Er moest dus uitgeweken worden naar een nieuwe locatie. Gelukkig had de gemeente nog een pand in eigendom dat daar voor geschikt gemaakt kon worden. Goede uitvalswegen, prima toegankelijk, te bereiken met OV, auto en lopend vanuit de binnenstad. Dat pand is de oude chocoladefabriek van Steenland (2) op Klein Amerika 20, waar de gemeente zelf ook in gezeten heeft. Het hele pand is echter veel te groot voor alleen een bibliotheek, dus er werd gezocht naar samenwerking…

 Het Streekarchief verhuist mee. Tenminste, gedeeltelijk.(3) Een van de partners van de bibliotheek is het Streekarchief. Toevallig zit dit in Gouda, maar aangezien het streekarchief 13 andere gemeentes omvat, had het net zo goed in Krimpen, Alphen of Zuidplas kunnen staan. De gebruikers van de publieksvoorzieningen in Gouda mogen zich dus eigenlijk gelukkig prijzen. Even ter verduidelijking. Het streekarchief is in een aantal pijlers onder te verdelen. De belangrijkste is dat het Streekarchief binnen een gezamenlijke regeling wettelijk verantwoordelijk is voor de zorg van de archieven van 13 gemeenten. U kunt zich misschien voorstellen dat het gaat over honderden jaren en vele, véle kilometers aan papieren stukken die volgens de wet bewaard moeten worden. Daar heb je ruimte voor nodig. Veel ruimte! en dat is nu net het probleem met het pand waar het streekarchief in zit. Het is vol. Het archief kan dus geen nieuwe stukken meer opnemen en kan dus haar wettelijke taak niet meer vervullen. Daarom wordt er voor een aantal cultuurhistorische instellingen in Gouda (zoals het Museum en het Streekarchief) een nieuw gebouw neer gezet in de Gouwestroom, dat groot genoeg is om de mogelijke groei voor de komende 25 jaar op te vangen en dat volledig voldoet aan de eisen van nu. Zo zijn de vochtigheid van de ruimte, licht- en lucht aan- en afvoer en andere klimaatcontrole-aspecten in het nieuwe pand goed geregeld. Daar zou iedere historicus blij van moeten worden. Duurzaamheid gewaarborgd! Maar het Streekarchief heeft nog een tweede functie. Een publieke functie. Ze biedt onderzoeksfaciliteiten, een leeszaal en een mogelijkheid om stukken uit het archief op te vragen en in te zien. Ook is er een toonkamer voor de waardevolle stukken die af en toe tentoongesteld worden. Het Streekarchief heeft ook een informatiefunctie voor de regionale jeugd. Net als de Bibliotheek dus. Het lijkt dus een eenvoudig een-tweetje als het Streekarchief en de Bibliotheek samen optrekken in het nieuwe pand. Maar is er nu echt een probleem? In het huidige economisch klimaat en hebben we allemaal regelmatig het gevoel dat we door de overheid en door banken en andere instanties worden opgelicht, verkeerd geïnformeerd, of anderzijds worden benadeeld. En toch doet de overheid ook een aantal dingen goed. Als de bibliotheek en het Streekarchief beiden verhuizen naar een andere locatie, dan komt er een behoorlijk groot historisch complex in Gouda vrij te staan. Dit is een belangrijke trekpleister in het hart van Gouda, midden in het Cultuur- en Havenkwartier. Een verzameling panden die strekt van het Raoul Wallenberg Plantsoen tot het begin van de Spieringstraat en van de Groeneweg naar de Jeruzalemstraat. Deze panden zijn op het moment eigendom van de gemeente en werden voor een appel en een ei aan het Streekarchief en de Bibliotheek verhuurd. Als we het noodzakelijk onderhoud aan deze monumenten meetellen, dan draait de gemeente (en wij als burgers) dus al jaren verlies op dit vastgoed…

Maar ik hoor het u al zeggen en u heeft helemaal gelijk: "Het draait niet alleen om geld." Dat het niet alleen om geld draait, maar ook om cultuurhistorie, geschiedenis, uitstraling, toerisme en rentmeesterschap, weet men bij de gemeente drommels goed. De Bibliotheek krijgt een nieuwe locatie en er wordt geïnvesteerd om er iets moois en duurzaams van te maken. Het streekarchief krijgt zelfs 2 nieuwe locaties en ook dat kost geld. Ik ken de gemeente Gouda lang genoeg om te weten dat er niemand zit die onze stad opzettelijk geweld aan wil doen. Het is alleen jammer dat de gemeente zo'n makkelijke prooi is voor iedere burger die zijn zin een keer niet krijgt… En wat moet er nu gebeuren met al die monumenten? De gemeente Gouda, de Gemeenteraad en het College van Burgemeester en Wethouders staan voor een behoorlijke uitdaging. Er zijn veel panden in de stad die beeldbepalend zijn voor Gouda. Het pand van de Moriaan op de Westhaven, het oude Stadhuis op de Markt, Het Waaggebouw op de Markt, de St. Janskerk, en natuurlijk ook het Weeshuiscomplex op de Spieringstraat. Men wil niet dat deze panden verbrokkelen, verpauperen en leeg komen te staan en is dus altijd genegen om te luisteren naar mensen die een goed idee hebben om een pand te gebruiken. U moet namelijk niet vergeten dat juist dat de hele bestaansreden is van een gebouw. Het is een gebruiksvoorwerp. Soms lelijk, soms esthetisch mooi, maar het dient een doel te hebben.

 Zo wordt de oude Kazerne op de Agnietenstraat gebruikt voor woningen, winkels en de Bioscoop en wordt de Waag gebruikt voor toeristische doeleinden, wordt de Zalm gebruikt als woningen en een restaurant, wordt de Agnietenkapel gebruikt als expositieruimte en feestlocatie, net als de Spiegeltent op de Turfmarkt. Het vinden van een gebruiker voor een monument is niet eenvoudig. Een gebruiker van een pand heeft zich namelijk aan behoorlijk wat regels te houden. Deze regels staan opgetekend in de Wet op de Monumentenzorg (4). En die kan af en toe zo streng zijn, dat je zonder vergunning nog geen spijker in de muur mag slaan… Het zorgen voor monumenten is een zeer kostbare aangelegenheid. Nu krijgt de gemeente voor het onderhouden van monumenten die aangewezen zijn als Rijksmonumenten wel een vergoeding van het Rijk, maar dit dekt niet alle kosten. Voor de als Gemeentelijke Monumenten aangewezen panden ontvangt de gemeente nog minder. Hoe regel je het als gemeente dan dat je de belangrijke wettelijke taak als 'Zorgdrager' voor deze panden kunt vervullen? Helemaal als aan alle kanten de binnenkomende gelden minder worden, de kosten stijgen en de maatschappij verandert? Hoe keer je de exodus van bedrijvigheid de stad uit, de afnemende stroom toeristen, het veranderende consumentengedrag en hoe hou je de stad levendig, terwijl je ook nog je verantwoordelijkheid als overheid neemt voor de monumenten die je in je bezit hebt? Het is niet erg als een monument worden verkocht. Er zit soms niets anders op om een aantal kroonjuwelen te verkopen. Dit geldt voor het museum (die laatst ook een topstuk verkocht, dit geldt voor het Streekarchief, die in de jaren 80 bijna de Goudse Librije verkocht en dat geldt voor nog veel meer organisaties (dank aan Paul Abels dat dat gelukkig niet gebeurd is), stichtingen en ook individuen en huishoudens die simpelweg het hoofd boven water willen houden…

 Het positieve aan het verkopen van een Monument is dat een nieuwe eigenaar deze niet mee kan nemen naar een andere locatie. Het positieve aan de Wet op de Monumentenzorg is dat een nieuwe eigenaar de verplichting heeft om zich als een goed Rentmeester te gedragen en het geeft de gemeente de instrumenten die nodig zijn om op eventuele verbouwingsactiviteiten toe te zien dat het allemaal volgens de spelregels gebeurt. Het verkopen van een monument is geen schande, het is niet dom en is ook niet raar. Meer dan 80% van alle monumenten in Nederland zijn in particuliere handen. De meeste monumenten zijn woonhuizen, kantoren of herbergen een winkeltje. Soms wordt er niet goed gezorgd voor zo'n monument, maar dan biedt de Wet op de Monumentenzorg voldoende aanleiding om de eigenaars te dwingen om eventuele defecten aan te pakken. Sterker nog, er zijn vele, vele monumenten (waaronder veel kastelen (5)) in Nederland die zijn gered van de sloophamer, juist doordat er nu een restaurant, een hotelketen of een congrescentrum in zit. Het verkopen van een monument zorgt voor minder kosten bij diezelfde overheid en dus kan er worden bezuinigd op diezelfde overheid, want als de overheid geen geld heeft voor het onderhoud van de monumenten, dan kan ze de noodzakelijke onderhoudsverplichtingen niet nakomen. Daarmee zou ze dan een slecht zorgdrager zijn en verpaupert een pand in verloop van tijd.

 Wie kan zich nog herinneren dat De Zalm leegstond? Een prachtig historisch pand op de markt van Gouda. Dat pand is nooit eigendom geweest van de gemeente, maar is wel een monument. Het is te danken aan de uitbaters van het pand, de eigenaar en de huurder dat het er überhaupt nog is. Maar wat moet er gebeuren met het Weeshuiscomplex? Hoe gaan we leegstand voorkomen? Hoe zorgen we voor een oplossing die niet alleen historisch verantwoord is, die er voor zorgt dat de openheid van de panden gewaarborgd blijft en hoe zorgen we ervoor dat het ons als burgers en inwoners van Gouda niet alleen geld kost, maar misschien ook nog geld oplevert? Daarover een volgende keer meer…

(1) http://www.bibliotheekgouda.nl/de-bibliotheek/over-de-bibliotheek/bedrijfsplan 
(2) http://chocoladefabriekgouda.wordpress.com/ 
(3) http://www.groenehartarchieven.nl/nieuws/2013/streekarchief-midden-holland-verhuist-in-2014 
(4) http://www.cultureelerfgoed.nl/handreikingerfgoedenruimte/wettelijk-en-bestuurlijk-kader/rijk-erfgoed/monumentenwet-1988/wet-a
(5) http://www.weekendjeweg.nl/hotels/nl/?sid=69#srt=stars&rev=1&pg=0&options
(6) Foto van: http://randomactsofreading.wordpress.com/2012/09/28/books-in-the-wild-indoor-edition/

Archief

Notendop

Mijn foto

Vader en Echtgenoot. Gouwenaar en dichter. Informatiespecialist en Ondernemer bij http://www.informatiebureaubellekom.nl. Specialist in postkamertechnologie, postkamerlogistiek en digitale documentstromen met kennis van digitale duurzaamheid. 

Zoeken